Meta, veri merkezlerinin içinde kablo takabilen, sunucuları yeniden başlatabilen ve başka işleri yürütebilen robotları test ediyor. Projelere aşina mevcut ve eski çalışanlara dayanan ve daha önce haber olmamış bu çalışma, şirketin hızla büyüyen veri merkezi ağını daha az insanla işletmesine imkân tanıyabilir — yapay zeka altyapısına yaptığı harcama fırlarken işgücü maliyetini dizginleyerek.

Aynı çalışanlara göre şirket birden çok satıcının robotlarını ve ilgili donanımını kullanıyor. Adlarının açıklanmamasını istediler, çünkü basınla konuşma yetkileri yok. Satıcıların bir bölümü yorum yapmayı reddetti, biri sorulara yanıt vermedi.

Denenen işler

  • Güç döngüsü — bir robot kolun sunucuların elektriğini kesip yeniden vermek için kullanılıp kullanılamayacağı değerlendiriliyor.
  • Kablo değişimi — ağ kablolarını değiştirmek için farklı bir robot test ediliyor.
  • Düğmeye basma — bazı tesislerde çok daha basit bir robot sessizce devreye alınmış. Bir parmağa, ya da sivri bir çubuğa benziyor; uzaktan komut verildiğinde bir cihazın güç düğmesine basıp yeniden başlatabiliyor.

Bir Meta veri merkezi çalışanının tahmini şu: kablo değişimi denemesi başarılı olursa robot, bazı kişilerin iş yükünün yüzde 80'ine kadarını devralabilir. Aynı çalışanın cümlesi endişenin tonunu veriyor: "Fiziksel işleri yapanların bir süre daha güvende olduğunu düşünüyorduk, ama artık değiliz. Ne yazık ki hepimiz için geliyor."

Şirket ne diyor

Meta bu testlere yorum yapmayı reddetti. Sözcüsü yazılı açıklamasında şirketin veri merkezlerini kurmak ve işletmek üzere işçi eğitimine ve işe alımına yoğun yatırım yaptığını belirtti: "Amerika İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük altyapı patlamasının ortasında ve bu rolleri dolduracak nitelikli işçi konusunda ciddi bir kıtlık var; daha az değil, daha çok işçiye ihtiyacımız var."

Ancak şirketin robotik alanındaki üst düzey yöneticisi geçen yıl bir konferansta farklı bir çerçeve çizmişti: uzun vadeli hedeflerin veri merkezlerine robot koymak olduğunu, bunun olay müdahalesini hızlandırabileceğini, ortamı izleyebileceğini ve önleyici bakımı üstlenebileceğini söylemişti. "Daha çok işbirliği ve araştırma gerekeceğine inanıyoruz, ama başlamak zorundayız, yoksa bunu yapma şansımız olmaz."

Neden şimdi mümkün

Yakın zamana kadar robotlar veri merkezlerindeki hassas iş için pek uygun değildi. Pahalıydılar ve sektördeki daha erken denemelerde basit görevleri yerine getirmeye çalışırken kimi zaman sunucuları ezmişlerdi.

İki şey değişti: donanım ucuzladı ve robotları çalıştıran yapay zeka modelleri birkaç yıl öncesine göre çok daha yetkin hâle geldi. Şu anda birden çok girişim sunucu montajı yapabilen, parça değiştirebilen ve kablo yenileyebilen ticari robotlar geliştirmeye çalışıyor.

Neden önemli

Savunucuların dile getirdiği gerekçe, bilgi işçileri için yapay zeka ajanlarına yüklenen anlatının aynısı: robotlar teknisyenlerin en tekrarlı ve en tehlikeli işlerini üstlenip onları daha karmaşık sorunlara odaklanmakta serbest bırakabilir.

Ama daha uzun vadeli gerekçe farklı bir yere bakıyor. İnsanları tablodan çıkarmak, veri merkezlerini su altında, uzayda ya da canlı türler için elverişsiz başka ortamlarda işletmeyi mümkün kılabilir. Çip üreticisi Analog Devices'ta fiziksel zekâdan sorumlu Paul Golding müşteri talebini aktarıyor: "Giderek daha fazla müşterimiz bize 'veri merkezlerimizi insansı robotlarla işletmek istiyoruz' diyor, çünkü onları daha yüksek sıcaklıklarda, karanlıkta ve benzeri koşullarda çalıştırabiliyorsunuz."

Bir başka nokta da siyasi. Robot kullanımının artması, veri merkezlerine karşı yürüyen güçlü ulusal hareketin gündeminde şimdiye kadar pek yer bulmadı. Oysa teknoloji şirketleri bu yatırımların olumlu tarafı olarak sık sık insan istihdamını öne sürüyor ve bu, kendilerine sağlanan vergi indirimlerini gerekçelendirmekte kullanılıyor.