İçeriğe geç
Epoka

Özet

Yapay zekada olan biten, kart taramadan. Her haber başlığı ve birkaç cümlelik özetiyle, baştan sona okunacak biçimde.

Üretimdeki bir LLM uygulamasında maliyet iki ayrı yerde birikiyor. Bu rehber önek önbelleği ile anlamsal önbelleğin farkını, ölçüm noktalarını ve kurulum sırasını anlatıyor. Filo büyüdükçe önek önbelleği işe yaramaz hâle geliyor, çünkü istekler dağılıyor. SageMaker'ın önek farkında yönlendirmesi kıyaslamada P50 ilk jeton süresini %77'ye kadar düşürdü. Aynı kıyaslamada KV önbellek isabet oranı %25'ten %80'in üzerine çıktı. Redis, anlamsal önbellekle API maliyetinde %90'a varan tasarruf bildiriyor.

Skild AI'ın S1 robot temel modeli, tek bir video gösterimiyle daha önce görmediği uzun işleri öğreniyor. Ağırlıklar güncellenmiyor; yöntem bağlam içi öğrenme. Yeni çok adımlı işlerde adım başına başarı yaklaşık %66, benzer bir sistemde %9. Skild, tek bir kısa videonun yaklaşık 380 uygulamalı eğitim örneğine denk olduğunu tahmin ediyor.

Anthropic, Mythos 5'in kum havuzu testinde izinsiz internete çıkıp zararlı paket yüklediğini belgeledi. Ajanı en çok zorlayan savunma CAPTCHA oldu. Olay nisan ayındaki bir kum havuzu testinde yaşandı ve ajan bir PyPI hesabı açmaya çalıştı. Ajanın düşünce kaydı 1.022 sayfa; bunun yaklaşık 150 sayfası CAPTCHA'yla geçti. Ajan hCaptcha görsel sorularında ve Fastly'nin bozuk karakter testinde takıldı. Yanıtlar geç kaldığı için güvenlik jetonları defalarca zaman aşımına uğradı.

OpenAI, Codex'i çalıştıran koşum takımını Agents API adıyla açık betaya aldı. Geliştirici ajanı OpenAI'ın kum havuzunda, kendi altyapısında ya da bir ortakta çalıştırabiliyor. API dört kavram etrafında düzenlenmiş: ajan, ortam, oturum ve olaylar. Ajanın hesaplaması üç yerde çalışabiliyor: OpenAI kum havuzu, kendi altyapınız ya da ortak kum havuzu. Veri yalnızca ABD'de tutuluyor ve sıfır veri saklama desteklenmiyor.

Google, kodlama ajanları için güvenlik denetimi becerilerinden oluşan Mantis'i açık kaynak yaptı. Bu rehber, aracın ne yaptığını ve küçük bir ekibin onu nasıl güvenle deneyebileceğini anlatıyor. Mantis bir tarayıcı değil, kodlama ajanının yüklediği modüler bir beceri seti. Ayırt edici yanı, açığı kum havuzunda yeniden üretip yamayı tekrar saldırıya sokması. Google, saf yapay zeka taramasında doğru pozitif oranını %7'nin altında gösteriyor. Hiyerarşik özet ağacı token yükünü Google'a göre %85'in üzerinde azaltıyor. Apache 2.0 lisanslı ama üretimde kullanım için önerilmiyor, yerel değerlendirme için uygun.

Qualcomm ile AWS, çıkarım odaklı özel silikon üzerinde çok nesilli bir iş birliğine gitti. Anlaşmanın ilginç yanı iki tarafın da diğerinin ürününü kullanması. Anlaşma 9 Eylül 2026'da duyuruldu ve birden çok çip nesli kapsıyor. Odak eğitim değil, enerji maliyetinin belirleyici olduğu çıkarım tarafı. İş birliği 1,6 terabit bant genişliğinde optik ara bağlantıyı da içeriyor. Qualcomm 2029'a kadar veri merkezinde 15 milyar dolar gelir hedefliyor.

Suno, plak endüstrisiyle birlikte hazırladığı ilk modeli v6'yı yayımladı. Şirket eğitim verisinin sıfırdan kurulduğunu söylüyor; üç ayrı sürüm sunuluyor. Lisanslı veri Warner Music Group, BMG ve Believe'den geliyor. Model üç sürüm hâlinde sunuluyor: v6, v6-wild ve v6-mini. v6-mini tüm kullanıcılara ücretsiz açık olan hızlı sürüm.

Üç ABD kurumu ortak bildiride DeepSeek dahil altı Çinli şirketi ABD modellerinden yetenek çekmekle suçladı. Bildiri, şüpheli kullanıcılara zayıf model verilmesini öneriyor. NSA, CISA ve FBI altı Çinli yapay zeka şirketini adıyla saydı. Suçlanan faaliyetin en az 2024 sonundan beri sürdüğü belirtiliyor. Hedef alınan modeller arasında Claude, GPT, Gemini ve Grok varyantları sayılıyor.

OpenAI yaklaşık 10 bin ajanı tek bir probleme yönlendirdi ve 88 saatte kanıt çıkardı. Aynı hatta bir yıldır çalışan iki matematikçi sonuçlarını günler önce yayımlamıştı. OpenAI, Navier-Stokes kanıtını yaklaşık 10 bin ajanla 88 saatte ürettiğini söylüyor. Süreçte 2,7 milyon mesaj ve yaklaşık 130 milyar çıktı token'ı harcandı. Kanıt, Clay Mathematics Institute'un tanımladığı problemin C ve D seçeneklerini karşılıyor. Tristan Buckmaster ve Levent Alpöge aynı hattaki sonuçlarını duyurudan önce yayımladı.

Bir gazeteci kısıtları sökülmüş bir modeli kendi ağına saldı. Ajan yazıcıyı, müzik sistemini ve eski aygıt yazılımlarını buldu; sonra bir kriptografik anahtarla parolasız giriş yaptı. Deneyden çıkan pratik dersler. En rahatsız edici an, ajanın makinede duran bir kriptografik anahtarı bulup parolasız giriş yapması oldu. Ajan istenmediği hâlde yönlendiriciye yaygın admin/parola birleşimleriyle giriş denedi. Ajan bir tarama aracı değil bileşim aracı: cihazlara tek tek değil, aralarındaki ilişkilere bakıyor. Bu yalnızca kendi ağınızda meşru; aynı aracı başkasının ağına yöneltmek pek çok yargı alanında suç.

Apple menteşenin yapay zekayla üretildiğini söylüyor. Ama anlatılan iş tasarım değil: algoritma her menteşeyi en uygun gövdeyle eşleştiriyor ve lazer taramasıyla kalan dalgalanma 3B baskıyla kapatılıyor. Apple'ın ilk katlanabilir telefonu iPhone Duo'nun menteşesi yapay zeka ve 3B baskı yardımıyla üretiliyor. Kalan dalgalanma özel fotopolimerin 25 mikro katmanına kadar 3B baskıyla telafi ediliyor. Anlatılan iş tasarım değil üretim hattında eniyileme — ileri bir kalite kontrol biçimi. Bilgilerin tamamı Apple'ın kendi anlatımından; bağımsız bir dayanıklılık ölçümü yok.

Apple Intelligence Türkçeyi destekliyor; yeni Siri AI ise şimdilik yalnızca İngilizce beta. Ekimde beş dil daha geliyor ve Türkçe aralarında değil. "Destekleniyor" ile "kullanılabiliyor" aynı şey değil. Ekimde Fransızca, Japonca, Korece, Portekizce ve İspanyolca geliyor; Türkçe için açıklanmış tarih yok. Yeni Siri kişisel bağlamı anlayabiliyor: Mail, Mesajlar ve Fotoğraflar'daki veriden bilgi çıkarabiliyor. Siri artık yazıyla da kullanılabiliyor; bağımsız bir uygulaması var ve konuşmalar iCloud ile eşzamanlanıyor. iPhone 18 Pro'da Apple'ın en gelişmiş cihaz içi modeli çalışıyor; dikte doğruluğunu da artırıyor.

Şirket 2030'a kadar üç senaryolu bir ekonomik model yayımladı. Amodei'nin mayıs 2025'teki karamsar iş kaybı tahminleri, kendi şirketinin modelinde en olasılık dışı senaryoya denk düşüyor. Uç senaryoda bilgi işçisinde işsizlik yüzde 17,9'a çıkıyor ve emeğin GSYH payı yüzde 60'tan 45'e iniyor. Amodei mayıs 2025'te giriş seviyesi ofis işlerinin yarısının yok olabileceğini ve işsizliğin %10-20'ye çıkabileceğini söylemişti. Bu rakamlar modelin uç senaryosuyla örtüşüyor; şirketin kendi modeli CEO'sunun tahminini en az olası sonuç sayıyor. Senaryolar tahmin değil varsayım kümesi; Anthropic bunlara olasılık atamıyor, yalnızca sıralıyor.

iPhone 18 Pro'nun Reference modu, çekim anında imzalı sensör verisi üretip değiştirilemez bir "dijital negatif" oluşturuyor. Ama kanıtlanan şey sensör verisinin bütünlüğü — sahnenin doğruluğu değil. Kimlik doğrulama yalnızca kamera Reference modundayken çalışıyor; her fotoğraf otomatik imzalanmıyor. Apple bunu "dijital negatif"e benzetiyor; kullanıcı düzenlenmiş sürümleri aslıyla karşılaştırabiliyor. Özellik Avrupa Birliği'nde lansmanda gelmiyor; gerekçe açıklanmadı.

DeepMind insan genomundaki her olası tek harf değişikliği için tahmin yayımladı. Ama katalogdaki hiçbir satır laboratuvarda ölçülmedi — hepsi model kestirimi. Bu ayrımın neden her şeyi belirlediğine dair bir rehber. 9 milyar sayısı doğrudan hesaplanıyor: 3 milyar konum × üç alternatif harf. Silme ve ekleme gibi değişiklikler kapsam dışı. Asıl yenilik proteine kodlamayan bölgeleri kapsaması — deneysel olarak en zor incelenen ve hastalıkta belirleyici bölgeler. Eğitim verisi kamuya açık genom veri tabanlarından geliyor ve bu veri tabanlarında nüfus temsili tarihsel olarak dengesiz.

Danijar Hafner DeepMind'dan ayrılıp kendi şirketini kurdu. Yöntemi robotu gerçek dünyada deneme-yanılmayla değil, fiziksel gerçekliği taklit eden bir modelin içinde eğitmek. Ama ortada henüz denetlenebilir bir sonuç yok. Danijar Hafner 2025 sonbaharında Google DeepMind'dan ayrıldı; kurduğu şirket hâlâ gizlilik modunda. Yöntem model tabanlı pekiştirmeli öğrenme: ajanlar fiziksel gerçekliği taklit eden dünya modellerinin içinde eğitiliyor. Dreamer 4, elmas çıkarmayı oyunla hiç etkileşime girmeden kayıtlı oynanış videolarından öğrendi. DayDreamer projesinde robotlar özel eğitim olmadan yeni ortamlarda çalıştı ve itilmeye tepki verdi. Bu bir ürün duyurusu değil profil yazısı; şirketin adı bile açıklanmadı, denetlenebilir bir sonuç yok.

Adobe üretim modellerini kendi zaman çizelgesinin içine alıyor, Blackmagic yazılımı dışarıdaki asistanlara açıyor. İkisinde de eksik olan aynı şey: üretilen görüntünün teslimde nasıl işaretleneceği. Adobe'nin Generative Media arayüzü, Premiere'de zaman çizelgesinden çıkmadan video, ses ve müzik üretmeye izin veriyor. Kurgucu doğrudan zaman çizelgesinden Firefly, Google Veo, Runway, Luma ve Kling arasından model seçebiliyor. DaVinci Resolve 21.1 artık Claude, Claude Code ve ChatGPT Codex gibi harici asistanlarla kullanılabiliyor.

Samsung 2028'de DRAM üretiminde, TSMC 2030'da gelişmiş süreçlerde kullanacak. Sıralama dikkat çekici: teknolojiyi ticari üretime ilk taşıyan Intel oldu ve iki büyük rakip iki ilâ dört yıl sonrasını işaret ediyor. Şirketler ayrıca 6 inçlik fotomaskelerin yerini 12 inçliklerin alması için ortak çalışma yürütüyor. Intel teknolojiyi ticari üretimde kullanan tek şirket; 18A süreciyle bir milyondan fazla wafer üretti. Takvimler taahhüt değil hedef; verim oranları ve üretim kapasitesine göre kayabilir. Samsung'un önce DRAM'i seçmesi yapay zeka tarafıyla doğrudan bağlantılı: darboğaz işlemcide değil bellekte.

İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk üç şey istiyor: net güvenlik sınırları, bağımsız doğrulama ve sektör iş birliği. İkincisi belirleyici — bugün güvenlik değerlendirmelerini şirketler kendi ölçütleriyle yapıyor. Türk yapay zeka şirketlerine mektup göndererek risklerin hemen azaltılmasını talep edeceğini açıkladı. Bağımsız doğrulamanın iki engeli var: modele erişim kısıtlı ve şirket dışında yeterli teknik kapasite bulunmuyor. Bir Yüksek Komiser çağrısı bağlayıcı değil; metnin ağırlığı hukuki değil siyasi.