TechCrunch, yapay zeka alanında kapanan ya da beklentiyi karşılayamayan projelerin güncel bir listesini tutmaya başladı. Listenin adı doğrudan: yapay zeka mezarlığı. Derleme güncel tutuluyor, yani kapanan her yeni proje listeye ekleniyor.
Bu tür listeler sektörlerin olgunlaşma döneminde ortaya çıkıyor. Yatırım haberlerinin yanında kapanış haberlerinin de derlenmeye başlaması, alanın artık yalnızca büyüme hikâyesiyle anlatılmadığını gösteriyor.
Kapanış haberlerinin derlenmesi aynı zamanda bir sinyal. Bir alanda başarısızlık hikâyeleri yazılmaya başlandığında, o alan artık her fikri fonlayan dönemi geride bırakmış oluyor.
Listede kimler var
Öne çıkan iki örnek, alanın iki farklı başarısızlık biçimini temsil ediyor.
Birincisi Apple'ın defalarca ertelenen Siri yenilemesi. Burada proje kapanmadı, sürekli öteledi; sonuç aynı yere çıktı çünkü rakipler o süre içinde ürünlerini çıkardı.
İkincisi OpenAI'ın dağınık geçen süper uygulama lansmanı. Bu da farklı bir kalıp: ürün çıktı ama beklentiyi karşılamadı.
| Başarısızlık biçimi | Ne oluyor |
|---|---|
| Sürekli erteleme | Ürün çıkmıyor, pencere kapanıyor |
| Beklentiyi karşılamama | Ürün çıkıyor, karşılığı gelmiyor |
| Kapanma | Proje ya da şirket tamamen sonlanıyor |
Üçüncü kalıp, listenin çekirdeğini oluşturan grup: kapanan girişimler. Bunlar genellikle tek bir ürün fikri üzerine kurulmuş, o fikir bir model güncellemesiyle gereksiz hâle gelmiş şirketler oluyor.
Neden şimdi böyle bir liste
Yapay zeka alanında son iki yılda kurulan şirket sayısı, herhangi bir dönemle kıyaslanamayacak kadar yüksek. Bu hacimde bir kuruluşun ardından gelen elenme de aynı ölçekte oluyor. Fonlama haberleri kadar sık olmasa da kapanış haberleri artık düzenli biçimde geliyor.
Listenin işlevi bir tür hafıza tutmak. Kapanan projeler hızla unutuluyor ve aynı fikirler birkaç yıl sonra yeniden fonlanıyor; kayıt tutmak bu döngüyü en azından görünür kılıyor.
Bir işlevi daha var: yatırımcı tarafında beklenti ayarı. Aynı fikirle gelen üçüncü girişimi değerlendirirken, öncekilerin neden yürümediğini hatırlamak kararın kalitesini değiştiriyor.
Neyi ölçemiyor
Böyle bir listenin doğal bir eksiği var: yalnızca görünür olanları topluyor. Basına yansımadan kapanan küçük girişimler listede yer almıyor ve bunlar sayıca çok daha fazla.
İkinci eksik zamanlama. Bir projenin "başarısız" sayılması için ne kadar beklemek gerektiği belirsiz; ertelenen bir ürün iki yıl sonra çıkıp tutabiliyor.
Üçüncü eksik, başarısızlığın nedenine dair. Liste neyin kapandığını söylüyor ama neden kapandığını söylemiyor; oysa asıl öğretici olan kısım o.
Buradan çıkan ders
Listedeki iki örneğin ortak noktası, ikisinin de kaynak sıkıntısı çeken şirketlere ait olmaması. Yani başarısızlığın sebebi para değil; zamanlama, odak ve beklenti yönetimi.
Küçük bir ekip için buradan çıkan pratik sonuç şu: büyük şirketlerin geciken projeleri, alandaki pencerelerin sanıldığı kadar hızlı kapanmadığını gösteriyor. Apple'ın erteleyerek kaybettiği yerde, ürününü çıkaran çok daha küçük ekipler yer buldu. Yani bu listeyi okumanın en verimli yolu, kimin battığına değil hangi hatanın tekrarlandığına bakmak.