The Information'ın kaynaklarına dayandırdığı habere göre, yapay zeka laboratuvarları için veri toplayan Mercor ve benzeri şirketler, kapanan ya da satın alınan girişimlerin iç veri kümelerini satın alma veya lisanslama talebini artırıyor.

Somut örnek

Haberde geçen örnek durumu iyi anlatıyor: yapay zeka ajanı girişimi Warmly, haziran sonunda HubSpot tarafından satın alınmayı kabul ettikten sekiz gün sonra, kurucu Maximus Greenwald'ın gelen kutusuna alışılmadık bir e-posta düştü.

Yani teklif, şirket henüz kapanış sürecindeyken geliyor. Bu, talebin ne kadar hızlı hareket ettiğini gösteriyor.

Neden bu veri değerli

Modelleri eğitmek için gereken kolay veri büyük ölçüde tükendi. Web taranmış durumda ve kalan kısmın büyük bölümü ya erişime kapalı ya da düşük kaliteli.

Değerli olan artık başka yerde bulunmayan veri. Bir girişimin iç veri kümesi tam olarak bu tanıma uyuyor: gerçek kullanıcı etkileşimleri, alana özgü etiketlenmiş örnekler, insan tarafından düzeltilmiş çıktılar. Bunlar hiçbir web taramasında bulunmuyor.

Kapanan bir girişimin bu verisi ayrıca sahipsiz kalıyor. Şirket faaliyeti durdurduğunda veri bir varlık olarak orada duruyor ve tasfiye sürecinde satılabilir hâle geliyor.

Ortaya çıkan sorunlar

Bu pazarın hukuki tarafı henüz oturmuş değil ve birkaç açık soru var:

  • Rıza — veriyi üreten kullanıcılar, o verinin bir yapay zeka laboratuvarına satılmasına izin vermiş miydi? Çoğu gizlilik politikası şirketin devri hâlinde verinin de devredilebileceğini yazıyor, ama "devir" ile "üçüncü tarafa satış" aynı şey değil.
  • Kapsam — bir kullanıcı bir ürünü kullanırken verisinin o ürünü geliştirmek için kullanılacağını kabul ediyor; ürün ortadan kalktığında bu kabul neyi kapsıyor?
  • Denetim — verinin nereye gittiğini kimse takip etmiyor. Tasfiye edilmiş bir şirketin veri kümesi el değiştirdikten sonra izi kayboluyor.

Girişimler için anlamı

Bunun bir de kurucular tarafı var. Kapanan bir girişim için veri kümesi, beklenmedik bir gelir kalemi hâline geliyor — bazen çalışanlara ödenecek son maaşları karşılayacak kadar.

Bu, girişim ekosisteminde yeni bir hesap doğuruyor: bir ürün kurarken biriktirilen verinin, ürün başarısız olsa bile bir değeri olabiliyor. Bu hesabın kullanıcıya nasıl anlatılacağı ise henüz cevaplanmış değil.

Neden şimdi ortaya çıktı

Bu pazarın oluşması iki eğilimin kesişmesinden geliyor. Bir yandan model eğitimi için kaliteli veri kıtlaşıyor; öte yandan 2021-2022 döneminde kurulan çok sayıda girişim kapanma ya da satın alınma aşamasına geliyor.

İkisi bir araya gelince ortada arz da talep de olan bir pazar oluşuyor. Talep tarafı acil, arz tarafı ise tasfiye hâlinde ve pazarlık gücü zayıf — bu, fiyatların alıcı lehine oluştuğu bir denge.

Kullanıcının yapabileceği

Bir kullanıcı olarak bu zincirin neresinde durduğunuzu görmek zor. Yine de birkaç pratik nokta var:

  • Kullandığınız bir servis kapanıyorsa, verinizi silme hakkınızı kapanmadan önce kullanmak.
  • Gizlilik politikasında "şirket devri" maddesinin ne dediğine bakmak.
  • Hassas veriyi, ömrü belirsiz küçük servislere yüklemeden önce iki kez düşünmek.

Bunlar tam bir koruma sağlamıyor ama bu haberden çıkarılacak tek somut ders bu: bir servisin ömrü, ona verdiğiniz verinin ömründen kısa olabiliyor.