Avrupa Komisyonu, ChatGPT'yi ilk kez çok büyük arama motoru olarak sınıflandırdı ve sohbet botunu daha sıkı denetim kurallarına tabi kıldı. Karar Brüksel'de duyuruldu.

Gerekçe teknik: OpenAI'ın sohbet botu web'de arama yapıp kullanıcı sorularını yanıtlayabiliyor. Bu, onu Dijital Hizmetler Yasası kapsamında bir arama motoru hâline getiriyor. ChatGPT'nin AB'de aylık en az 45 milyon kullanıcıya ulaşması da bu sınıflandırmanın eşiğini dolduruyor.

Komisyon aynı kararla Reddit ve Roblox'u da çok büyük çevrimiçi platform olarak yeniden sınıflandırdı. İkisi de platform sayılıyor çünkü kullanıcılar orada başka kullanıcıların içeriğini paylaşabiliyor.

Dört ay süre

Üç hizmetin, 2026 aralık sonuna kadar ek yükümlülükleri karşılaması gerekiyor. Bunların başında kullanıcılara yönelik riskleri değerlendirmek geliyor: yasa dışı içerik, çocuklara yönelik tehlikeler ve seçim müdahalesi.

Komisyon bu sayede daha geniş denetim yetkisi kazanıyor ve bu yetkiyi İrlanda ile Hollanda'daki makamlarla birlikte kullanacak. Komisyon başkan yardımcısı Henna Virkkunen, hizmetlerin daha sıkı denetime tabi olacağını belirtti. Böylece yasa kapsamında sınıflandırılan platform ve arama motoru sayısı 28'e çıktı.

Somut yükümlülükler

  • Herkese açık reklam arşivi
  • Onaylı araştırmacılara veri erişimi
  • Altı ayda bir şeffaflık raporu
  • Yasa dışı içerik bildirim mekanizması ve buna bağlı bir şikâyet süreci
  • Kriz müdahale mekanizması

Yasanın bulanık kaldığı yer

Asıl tartışma veri erişiminin kapsamında. Onaylı araştırmacılara açılacak verinin eğitim verisini ya da model ağırlıklarını da kapsayıp kapsamadığı hukukçular arasında tartışmalı.

Fark önemsiz değil. Sistemik riski değerlendirmek — mesela modelin seçim döneminde nasıl davrandığını ölçmek — dışarıdan yalnızca çıktıya bakarak yapılabilir mi, yoksa modelin içine bakmak mı gerekir? Birincisi mümkün ama sınırlı; ikincisi şirketlerin en korumacı davrandığı alan.

Bu soru yalnızca ChatGPT için değil, sonraki bütün sınıflandırmalar için bir emsal oluşturacak.

Türkiye'den bakınca

Bu düzenlemenin doğrudan Türkiye'yi bağlayan bir tarafı yok; eşik AB kullanıcısı üzerinden hesaplanıyor. Ama pratikte etkisi olacak.

Sebep şu: bir şirket, ürününün AB'de denetlenen sürümüyle başka yerlerde sunulan sürümünü genellikle ayrı geliştirmiyor. Şeffaflık raporları, içerik bildirim mekanizmaları ve kriz protokolleri ürünün kendisine giriyor. AB'de zorunlu olan özellik, çoğu zaman her yerde açık kalıyor — çünkü iki ayrı sürüm işletmek pahalı.

Yani AB'nin çizdiği sınır, fiilen küresel bir taban hâline geliyor. Bu, veri koruma düzenlemesinde de böyle olmuştu.

Neden bu sınıflandırma önemli

Dijital Hizmetler Yasası sosyal ağlar ve arama motorları düşünülerek yazıldı. Bir sohbet botunun "arama motoru" sayılması, yasanın yapay zeka ürünlerine uyarlanma biçimini gösteriyor: yeni bir yasa yazmak yerine mevcut tanımın içine yerleştirmek.

Bunun pratik sonucu şu: ChatGPT artık Google Arama ile aynı denetim çerçevesinde. Kullanıcı sayısı eşiği aşan her yapay zeka ürünü için aynı yol açılmış oldu — ve o eşiği aşmak artık sanıldığından kolay.