Heatmap News'in yayımladığı ankete göre Amerikalıların yüzde 75'i yaşadığı yerin yakınına veri merkezi kurulmasına karşı. Karşı çıkanların yüzde 61'i "kesinlikle karşı" seçeneğini işaretledi. Anketi değerlendiren Heatmap News gazetecisi Robinson Meyer sonucu "hızlı ve devasa bir kayma" olarak niteliyor.
Bir yılda tersine dönen tablo
Bu rakamları anlamlı kılan şey, aynı sorunun bir yıl boyunca düzenli aralıklarla sorulmuş olması. Ağustos 2025'te kamuoyu neredeyse ikiye bölünmüş durumdaydı: yüzde 43 destek, yüzde 42 karşıtlık. Karşı çıkanların ince bir çoğunluğa ulaşması ilk kez Şubat 2026'da görüldü. Aradan geçen sürede karşıtlık otuz puandan fazla arttı.
Bu tür ani kaymalar kamuoyu araştırmalarında sık rastlanan bir şey değil. Tek bir anketin sonucu olsaydı ölçüm hatası ihtimali tartışılabilirdi; ancak Mayıs 2026 tarihli bir Gallup anketi de yüzde 71 karşıtlık ve yüzde 48 kesin karşıtlık ölçmüştü. İki bağımsız araştırma aynı yöne işaret ediyor.
Kaygılar soyut değil, faturaya bakıyor
Anket katılımcılarının en sık dile getirdiği üç başlık şöyle:
- Yerel elektrik maliyeti — veri merkezlerinin şebekeye getirdiği yükün hane faturalarına yansıması.
- Su kullanımı — soğutma sistemlerinin bölgesel su kaynaklarından çektiği miktar.
- Arazi kullanımı — tesislerin kapladığı alan ve çevresindeki yerleşim üzerindeki etkisi.
Listenin bileşimi dikkat çekici. Üç maddenin hiçbiri yapay zekanın kendisiyle ilgili değil. İnsanlar modellerin ne yaptığını, kimin işini elinden aldığını ya da hangi verilerle eğitildiğini tartışmıyor. Elektrik faturasını, kuyudaki suyu ve mahallenin kenarındaki boş araziyi tartışıyor. Yani karşıtlık ideolojik değil altyapısal bir zeminde büyüyor.
Seçim gündemine giren bir başlık
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, veri merkezlerinin bir kampanya konusu olarak ırkçılığın ve İsrail meselesinin üzerine çıkmış olması. Birkaç yıl önce çoğu seçmenin adını bile bilmediği bir altyapı türü, artık oy verme kararını etkileyen başlıklar arasında sayılıyor.
Anketin parti tercihine ve kent-kır ayrımına göre dökümü Heatmap News'in tam raporunda yer alıyor. Buradaki kritik nokta, karşıtlığın tek bir siyasi kampta toplanmamış olması: yüzde 75'lik bir orana ulaşmak, iki partinin seçmen tabanının da bu tarafa geçmesini gerektiriyor.
Neden önemli
Yapay zeka sektörünün büyüme planı yeni veri merkezi kapasitesine bağlı. Bu kapasitenin nereye kurulacağı ise yerel izinlerle, imar kararlarıyla ve seçilmiş yerel yöneticilerin tutumuyla belirleniyor. Kamuoyunun bu ölçüde ve bu hızda tersine dönmesi, sektörün önündeki asıl kısıtın çip tedariki ya da sermaye değil, izin süreçleri olabileceğini gösteriyor. Bir tesise karşı çıkan yüzde 75'lik bir çoğunluk, belediye meclisi toplantılarında karşılık bulan bir sayıdır.
Karşıtlığın hangi tarafta yoğunlaştığı da tek başına açıklayıcı değil. Yüzde 75'lik bir orana ulaşmak, aritmetik olarak her iki partinin seçmeninin de aynı yöne kaymasını gerektiriyor. Veri merkezi tartışması, Amerikan siyasetinde bölünmenin parti hattından değil mesafe hattından geçtiği ender başlıklardan biri hâline gelmiş görünüyor: tesisin yakınında oturanla uzağında oturan farklı düşünüyor.
Anketin ölçmediği bir şeyi de belirtmek gerekiyor: insanlar veri merkezlerine genel olarak karşı olduklarını değil, yakınlarına kurulmasına karşı olduklarını söylüyor. Bu ayrım, sektörün önünde teknik değil siyasi bir sorun olduğunu daha da netleştiriyor.