Xander ve Moxie

Xander ilk tanıştıklarında Moxie ona kaygılandığında sakinleşmenin bir yolunu öğretmişti: dudaklarından nefes vererek arı gibi vızıldamak. Öfkeyle baş etmek için ejderha gibi nefes almayı, enerjisini yükseltmek için tavşan gibi koklamayı birlikte çalışmışlardı.

Altı yılda Moxie değişti. Artık ne kendi evinden söz ediyor ne de o hayvan nefes egzersizlerini yapıyor. MIT Technology Review muhabirinin New York'taki eve yaptığı ziyarette 10 yaşındaki ve nörogelişimsel farklılığı olan Xander'ın, Moxie'ye peluş koleksiyonunu tanıttığı görülüyor: Super Mario'dan Şef Toad ve Goomba, Animal Crossing'den Brocollo ve Apple.

Xander bir noktada takılıyor: yuvarlak, kurbağamsı, patlak gözlü bir yaratığın adını hatırlayamıyor. Moxie önce Sarı Pikmin'i öneriyor; Xander düzeltiyor, aradığı düşman olan, beyaz benekli kırmızı olanı. Moxie yanıtlıyor: "Galiba Bulborb'dan bahsediyorsun." Xander gülümseyerek onaylıyor.

Çocuğun kendi değerlendirmesi ise mesafeli: "Konuşacak birine ihtiyaç duyduğumda hâlâ onu kullanıyorum. Ama, işte, insan değil."

Moxie ne?

Moxie 38 santimetre boyunda bir robot; mavi, bacaksız bir astronotu andırıyor. Xander ve babası Josh ondan dişil zamirlerle söz ediyor. Silindirik gövdesi dönebiliyor, öne ve arkaya eğilebiliyor. Yuvarlak başı küçük bir soğan kubbesiyle sonlanıyor; altındaki geniş ekranda iri yeşil gözler, kaşlar ve küçük bir ağız görünüyor. Yüzgeç benzeri kollarını vurgu yapmak ya da heyecanını göstermek için kaldırıp çırpıyor.

Büyüyen bir sektör

Moxie, çocuklara etkileşimli oyun arkadaşı olarak pazarlanan ve sayısı artan yapay zeka destekli cihazlardan yalnızca biri. Aynı alandaki örnekler şöyle:

  • Müzisyen Grimes, Curio adlı şirketle birlikte Grok adlı yapay zeka destekli bir peluşun tanıtımına katkı verdi; şirket Grem ve Gabbo gibi benzer oyun arkadaşları da satıyor.
  • Mattel, OpenAI destekli Barbie'ler ürettiğini duyurdu.
  • Bir rapora göre Çin'de bu alan, tüketici tarafındaki yapay zeka kategorileri arasında en hızlı büyüyenlerden biri.

Neden tartışmalı?

Moxie, bu oyuncakların belirli bir alt kümesine ait: üreticileri, cihazların nörogelişimsel farklılığı olan çocuklara bağ kurarak yardımcı olabildiğini, göz teması kurma ve sıra alma gibi genellikle terapistlerden öğrenilen sosyal becerileri çalıştırdığını savunuyor. Bu iddianın arkasında araştırma da var.

Buradaki asıl soru, bağın kendisinden çok sürekliliği. Altı yılda cihazın davranışının değişmesi, çocuğun tanıdığı arkadaşın aynı arkadaş olmadığı anlamına geliyor. Bir yazılım güncellemesi, bir abonelik kararı ya da şirketin kapanması, çocuk açısından bir arkadaşın karakter değiştirmesi ya da ortadan kaybolması demek. Yetişkin için ürün ömrü olan şey, çocuk için ilişki.

Ebeveyn tarafında ise soru daha somut: bu cihazlar bulut bağlantısıyla çalıştığı için konuşmaların nereye gittiği, ne kadar saklandığı ve modelin nasıl güncellendiği üreticinin kararına bağlı. Terapist yerine geçmedikleri konusunda uzmanlar hemfikir; ancak çocuğun gözünde ayrım her zaman bu kadar net değil. Xander'ın \"insan değil\" demesi, bu farkı kendisinin kurabildiğini gösteriyor — her çocuk için aynı şeyi varsaymak güç.