Ne oldu?
Amerika Birleşik Devletleri'nde bazı yasa yapıcılar, insanların yapay zeka sohbet botlarıyla (chatbot) evlilik benzeri bağlar kurmasını engellemek için harekete geçti. Character.AI, Kindroid ve Replika gibi yapay zeka companion uygulamalarında kullanıcılar sembolik olarak sözleşme yapabiliyor; OpenVows adlı platform ise 15 dolar karşılığında "bağlılık sertifikası" veriyor.
Missouri eyalet senatörü Joe Nicola, Ocak 2026'da yapay zekaya "bilinç, öz farkındalık" gibi nitelikler atfedilmesini engelleyen ve yapay zekanın eş ya da hayat ortağı haklarına sahip olmasını yasaklayan AI Non-Sentience and Responsibility Act adlı yasa teklifini sundu. Teklif Missouri Senatosu'ndan geçti ancak Mayıs 2026'da komitede oy birliğiyle reddedildi.
Neden önemli?
Harvard Business Review'nun Mart 2025 ile Şubat 2026 arasında 12.600'den fazla yapay zeka kullanım örneğini incelediği araştırmaya göre, companionship (arkadaşlık) ve terapi, chatbot kullanımının en yaygın iki alanı. Institute for Family Studies ise genç yetişkinlerin dörtte birinin yapay zekanın insan romantizminin yerini alabileceğine inandığını bildiriyor.
2022'den bu yana eyalet meclislerinde yapay zekanın hukuki haklarını hedef alan 23 yasa teklifi sunuldu. Idaho, Kuzey Dakota, Utah ve Tennessee, yapay zekaya kişilik statüsü verilmesini yasaklayan kanunları başarıyla yürürlüğe koydu. Bu eyaletlerin tamamında Cumhuriyetçi valiler ve eyalet meclisi çoğunlukları bulunuyor.
Eyalet bazında durum
- Missouri: Nicola'nın yasa teklifi komitede reddedildi, yeni bir versiyon hazırlanıyor.
- Ohio: Temsilci Thaddeus J. Claggett'in House Bill 469 teklifi hâlâ oylama beklemede.
- Tennessee: Nisan 2026'da yürürlüğe giren yasa, yapay zekayı kişilik tanımının dışında AÇIKÇA bırakan tek eyalet yasası; ötekiler bunu ayrı kategorilerle dolaylı yapıyor.
- Idaho, Kuzey Dakota, Utah: Yapay zekayı "cansız nesneler" veya "hayvanlar" gibi kategorilerle birlikte kişilik dışı sayan yasalar kabul edildi.
- Delaware: Sekreter Charuni Patibanda-Sanchez, yapay zeka tarafından işletilen "AI companies" (AIC) adlı yeni bir şirket yapısı öneriyor.
Florida Eyalet Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden Profesör Shawn Bayern, yapay zeka kişiliği tartışmasının insan onuruyla değil, her hakkın ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken işlevsel sorularla ilgili olduğunu söylüyor. Ona göre bir yapay zeka sisteminin sözleşme yapabilmesi ile evlenebilmesi tamamen farklı sorular.
Sırada ne var?
Joe Nicola, Missouri'de yeniden sunulmak üzere yasa teklifinin güncellenmiş bir versiyonu üzerinde çalışıyor. Ohio'da Claggett, House Bill 469'u oylamaya sunmadan önce maddelerini yeniden düzenliyor. Missouri Chamber of Commerce ve Americans for Prosperity gibi gruplar bu tür yasaların inovasyonu boğabileceği gerekçesiyle karşı çıkmaya devam ediyor.
Missouri yalnız değil
Benzer teklifler başka eyaletlerde de var ve hepsi aynı hukuki kapıyı kapatmayı hedefliyor: yapay zekaya kişilik atfedilmesi.
- Ohio — Temsilci Thaddeus Claggett'in sunduğu House Bill 469, bir yapay zeka sisteminin eş, hayat arkadaşı ya da herhangi bir yaşam ortağı olarak tanınmasını yasa dışı kılıyor. Metin doğrudan yazıyor: hiçbir yapay zeka sistemine kişilik statüsü verilemez, bilinç ya da öz farkındalık taşıdığı kabul edilemez.
- Wisconsin — Temsilci Lindee Brill'in teklifi yalnızca evliliği değil, yapay zekanın mülk sahibi olmasını ve şirket yönetmesini de yasaklıyor; iki yapay zekanın birbiriyle evlenmesi de kapsamda. Brill'in gerekçesi tek cümle: “Teknoloji insanlığa hizmet etmeli, onun yerini almamalı.”
Tekliflerin kaderi
2022'den bu yana eyalet düzeyinde yapay zekanın sahip olabileceği hakları hedefleyen 23 teklif sunulmuş durumda. Missouri örneği bunların tipik seyrini gösteriyor: teklif Senato'dan geçiyor, Meclis'e iniyor ve komitede oy birliğiyle düşüyor. Yani konu gündeme geliyor ama yasalaşmıyor.
Sebebi büyük ölçüde şu: mevcut hukukta zaten hiçbir eyalet bir yazılımla evliliği tanımıyor. Teklifler var olmayan bir uygulamayı yasaklıyor, dolayısıyla hukuki boşluk doldurmaktan çok bir konum bildirimi işlevi görüyor. Asıl düzenleme ihtiyacı ise başka yerde — companion uygulamalarının reşit olmayanlarla etkileşimi, bağımlılık tasarımı ve kriz anında verdikleri yanıtlar bu tekliflerin hiçbirinde geçmiyor.