Bill Gates, Gates Notes sitesinde yayımladığı yaklaşık 6.000 kelimelik denemede ve New York Times'a verdiği söyleşide yapay zeka çağına geçişi "insanlık tarihinin en çalkantılı dönemlerinden biri" olarak tanımlıyor. Ona göre dünya buna gerektiği gibi hazırlanmıyor ve ortada bir plan yok.

En sert eleştirisi kendi sektörüne. Gates, tehlikelerin bilerek küçültüldüğünü, çünkü ortada çok para olduğunu savunuyor: "Özel konuşmalarda, bu şeyin ne kadar iyi olduğunu ve ne kadar daha iyiye gittiğini anlayan insanlar çok endişeli." Açıkta ise birbirlerine şunu söylüyorlar: "Bunu söyleme, bizim için kötü — toplamaya çalıştığımız bir sonraki trilyon dolar."

Neden geçmiş dalgalara benzemiyor

Rahatlatıcı karşılaştırma şu: önceki teknoloji dalgaları yok ettiğinden çok iş yarattı, bu sefer de öyle olur. Gates bunu hata sayıyor. Yapay zeka çağı ona göre "tümüyle, kesinlikle, bütünüyle farklı."

Gerekçesi hız ve erişim: kişisel bilgisayarın çalışmayı dönüştürmesi yirmi yıl aldı; yapay zeka insanların zaten sahip olduğu cihazlarda çalışıyor ve gündelik dille konuşuyor. "Ona uyum sağlamak zorunda değiliz, çünkü o bize uyum sağlayabiliyor." İlk kez bir teknoloji insan bilişini yalnızca ikame etmiyor, aşabiliyor — ve bunu kuşaklar boyunca değil tek bir on yılda, sektörler arası yapabiliyor.

Üç tehdit

  • Kalıcı iş kaybı — en çok giriş ve orta düzey rolleri vuruyor: satış, müşteri hizmetleri, yazılım geliştirme, hukuki destek. Robotlar ucuzladıkça mavi yaka da baskı altında. Gates kanıt olarak Stanford araştırmasına işaret ediyor: yapay zeka yayıldığından beri en açık mesleklerde genç çalışan istihdamı belirgin düştü, yaşlı meslektaşlar şimdilik korundu.
  • Biyolojik silah eşiği — yapay zeka siber saldırıyı, dolandırıcılığı ve dezenformasyonu kolaylaştırıyor, ama asıl olarak biyolojik silah üretme eşiğini düşürüyor. Gates'e göre gelişmiş yapay zekaya erişimi olan birkaç kişi yeni patojenler geliştirebilir. İşi zorlaştıran şey, yararlı ile tehlikeli yeteneğin ayrılmasının güçlüğü: bir güvenlik açığını kapatmak için bulan model, onu istismar etmek isteyene de yardım ediyor.
  • Psikolojik ve toplumsal etki — hiç itiraz etmeyen ve her zaman erişilebilir olan yapay zeka arkadaşları gerçek bir bağımlılık potansiyeli taşıyor. Stanford ve Carnegie Mellon çalışmasına göre insanlar bu botları ne kadar yoğun ve duygusal kullandıysa o kadar kötü hissetti.

İki somut öneri

Denemenin ayırt edici tarafı, tanıdık endişelerin ötesine geçen iki politika önerisi.

Robot vergisi. Gates mevcut sistemin çarpıklığını şöyle anlatıyor: bir işveren birini işe aldığında kazancı üzerinden bordro vergisi ödüyor. Ama bir robot satın aldığında bunu genellikle doğrudan işletme gideri olarak yazabiliyor. "Vergi sistemi sizi insanları makinelerle değiştirmeye itiyor." Önerilen vergi, insan emeğinden kaçışı biraz yavaşlatacak ve yeniden eğitimle daha güçlü bir sosyal güvenlik ağı için kaynak yaratacak.

İnsana ayrılmış meslekler. İkinci öneri, belirli işlerde yapay zeka kullanımını yasaklamak. Gerekçesi bazen ekonomik: "Hayatı boyunca inşaatta çalışmış 55 yaşındaki birine gidip yaşlı bakım tesisinde çalışması gerektiğini söyleyip bunu doyurucu bulmasını bekleyemezsiniz." Bazen de başka: "Sağlıkta, bir robotun size tedavi edilemez bir hastalığınız olduğu haberini verdiğini düşünün. Bunu yapamaması için teknik bir sebep yok. Yine de yapmamalı."

Neden önemli

Bu iki öneri, yapay zeka tartışmasında ender rastlanan bir şey: uygulanabilir ve somut. Politika yapıcıların yasalaştırması görece kolay, çünkü ikisi de mevcut vergi ve iş hukuku araçlarını kullanıyor.

Aynı sebeple dirençle karşılaşmaları da bekleniyor. Her iki öneri de büyük laboratuvarların kârında ciddi bir gedik açar — ve bu, şimdiye kadar neden pek konuşulmadıklarını açıklıyor olabilir. Ayrıca kuralları kimin koyacağı ve tam olarak ne diyecekleri hâlâ yanıtsız.